လိင်အင်္ဂါတွင်ပေါက်သော ရေယုန်ရောဂါ (Genital Herpes)
healthcare.com.mm
|
2019-09-08


လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါသည် ရေယုန်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုး (Herpes simplex virus) ကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး လိင်အင်္ဂါပေါ်နှင့် လိင်အင်္ဂါနားတဝိုက်တွင်အလွန်နာကျင်စေသောအရေကြည်ဖုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ လိင်မှတဆင့်ကူးစက်တတ်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုးတစ်ကြိမ်ဝင်ပြီးပါက ပထမ(၂)နှစ်အတွင်း လေးကြိမ်မှ ငါးကြိမ်ထိ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ ရေယုန်ရောဂါပိုး (Herpes simplex virus) ကို HSV type1 နှင့် HSV type2 ဟူ၍ခွဲခြားနိုင်ပြီး နှစ်မျိုးလုံးမှာ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းနည်းဖြင့် လွယ်ကူစွာကူးစက်နိုင်သည်။ ရေယုန်ရောဂါပိုးသည် လိင်အင်္ဂ ါအတွင်းပိုင်း၊ လိင်အင်္ဂါပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပါးစပ်စသော စိုစွတ်သော နေရာများတွင် ပေါက်လေ့ရှိသည်။ လက္ခဏာများ ရေယုန်ရောဂါသည် တခါတရံ ရောဂါပိုုးဝင်ပြီး လေးရက်မှ တစ်ပတ်အတွင်း ရောဂါလက္ခဏာများ ပြတတ်သော်လည်းအများအားဖြင့် လက္ခဏာမပြဘဲ ကိုယ်တွင်းတွင်ရှိနေကာ ကိုယ်ခံအားနည်းချိန်မှပေါ်လာတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိတွင် ရောဂါရှိနေသည်ကို သတိမထားမိဘဲဖြစ်တတ်သည်။ ရောဂါပိုးဝင်ပြီး ပထမဦးဆုံးပြသော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ပြင်းထန်လေ့ရှိသည်။ လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါပိုးဝင်ပြီး တစ်ပတ်အတွင်းတွင် - လိင်အင်္ဂါနှင့် စအိုတစ်ဝိုက်၊ ပေါင်နှင့် တင်ပါးတို့တွင်အရည်ကြည်ဖုများပေါ်ခြင်း၊အရည်ကြည်ဖုများပေါက်သွားပြီး နီရဲသောအနာများဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ -အမျိုးသမီးများတွင် သားအိမ်ခေါင်း၌အရည်ကြည်ဖုနှင့်အနာများပေါက်ခြင်း၊ - မိန်းမကိုယ်မှအရည်များဆင်းခြင်း၊ -အပေါ့သွားစဉ်နာခြင်း၊ - ကိုယ်လက်များကိုက်ခဲခြင်း၊ မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ ဖျားခြင်း စသော လက္ခဏာများဖြစ်တတ်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ရက်(၂၀)မျှကြာတတ်သည်။ ရှေးဦးလက္ခဏာများပေါ်ပေါက်ပြီး ပျောက်ကင်းသွားသည့်တိုင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမှာအာရုံကြောအတွင်းခိုအောင်းနေပြီး ကိုယ်ခံအားနည်းချိန်တွင်ပြန်လည်ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ နောက်တစ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားလျှင် -အရည်ကြည်ဖုများမပေါ်မီတွင် လိင်အင်္ဂါတဝိုက်နှင့် ခြေထောက်တို့တွင် ကျဉ်ခြင်း၊ ပူစပ်စပ်ဖြစ်ခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ - လိင်အင်္ဂါတဝိုက်၊ စအို၊ ပေါင်နှင့် တင်ပါးတို့တွင်အလွန်နာကျင်သောအနီရောင် ရေကြည်ဖုများဖြစ်ပြီး ပေါက်ထွက်ခြင်း၊ - သားအိမ်ခေါင်းတွင်အနာနှင့်အရည်ကြည်ဖုများပေါက်ခြင်း တို့ဖြစ်တတ်သည်။ နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်ဖြစ်ချိန်တွင် သွေးတွင်း၌ ရေယုန်ပိုးကိုပြန်လည်တိုက်ခိုက်သော ကိုယ်ခံအားဓာတ် (Antibodies) များပေါ်ပေါက်နေပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပထမတကြိမ်လောက် မဆိုးရွားတတ်ပေ။ ဖြစ်ပွားရသောအကြောင်းရင်းများ လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါသည် ရေယုန်ရောဂါပိုး (Herpes simplex virus) ကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုရောဂါပိုးသည်အရေပြားခြင်းထိတွေ့ရာမှ လွယ်ကူစွာကူးစက်နိုင်သည်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှအများဆုံးကူးစက်နိုင်ပြီး လိင်အင်္ဂါ၊ ပါးစပ်နှင့် စအိုတဝိုက်တွင်အဖြစ်များသည်။ ရေယုန်ရောဂါပိုးသည်အရေပြားမှဝေးကွာသွားလျှင် လျင်မြန်စွာသေဆုံးတတ်သောကြောင့် မျက်နှာသုတ်ပဝါ၊ ရေခွက် စသောအသုံးဆောင် ပစ္စည်းများမှတဆင့် မကူးစက်နိုင်ပါ။ သို့သော် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာပစ္စည်းများ ဥပမာ- sex toy ကို မျှဝေသုံးပါမူ ကူးစက်နိုင်သည်။ ရေယုန်ရောဂါသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းတွင် ဆက်လက်ရှိနေပြီး ထိုနေရာကို မကြာခဏ ပွတ်တိုက်မိလျှင် (ဥပမာ- လိင်ဆက်ဆံစဉ်)၊ နေမကောင်းဖြစ်လျှင်၊ စိတ်ဖိစီးမှုများလျှင်၊အရက်အလွန်အကျွံသောက်မိလျှင်၊ နေရောင်နှင့် ထိတွေ့မှုများလျှင်၊ လိင်အင်္ဂါနှင့် ပတ်သက်သော ခွဲစိတ်မှုများပြုလုပ်လျှင်၊ ကိုယ်ခံအားနည်းလျှင် (ဥပမာ- ကင်ဆာဆေးသွင်းခြင်း) ပြန်လည်ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ - တခါတရံ ရေယုန်ကြောင့်ဖြစ်သောအရည်ကြည်ဖုများတွင်အခြားဘက်တီးရီးယားပိုးများ ထပ်ဝင်ကာ နှုတ်ခမ်း၊ လက်နှင့်အခြားသောအင်္ဂါအစိတ်ပိုင်းများသို့အရေပြားရောဂါများ ကူးစက်နိုင်သည်။ - HIV/ AIDS ရောဂါရှင်များကဲ့သို့ ကိုယ်ခံအားလွန်စွာနည်းနေသူများတွင် ရေယုန်ရောဂါပိုးသည် ဦးနှောက်၊ မျက်စိ၊အသည်းနှင့်အဆုတ်တို့တိုင် ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ - မိခင်တွင် လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရှိပါက ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်နှင့် မွေးဖွားစဉ်တို့တွင် ကလေးငယ်အားထိခိုက်နိုင်သည်။ - ကိုယ်ဝန်မဆောင်စဉ်ကပင် မိခင်တွင် လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါပိုုးရှိနေပါက ကိုယ်ခံအားဓာတ် (Antibodies) များရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင့် ကလေးငယ်အား ကူးစက်နိုင်ခြေ လွန်စွာနည်းသည်။ - ကိုယ်ဝန် ၂၆ ပတ်အတွင်း ရောဂါရရှိပါက ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျခြင်း၊ ကလေးငယ်အားကူးစက်ခြင်းတို့ဖြစ်နိုင်သည်။ - ကိုယ်ဝန် ၂၇ပတ်နှင့်အထက်တွင် မိခင်ရောဂါကူးစက်ခံရပါက ကိုယ်ခံအား (antibodies) ထုတ်ရန်အချိန်မရှိတော့သဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်နှင့် မွေးဖွားစဉ်တို့တွင် ကလေးငယ်အား ကူးစက်နိုင်ချေ များသည်။ - မိခင်မှ မွေးကင်းစကလေးသို့ ကူးစက်ပါက မျက်စိ၊ ပါးစပ်၊အရေပြား၊အာရုံကြောအဖွဲ့အစည်းတို့ကို ထိခိုက်နိုင်သည်။အလွန်ပြင်းထန်သောအခြေအနေတွင်အခြားအင်္ဂ ါအစိတ်အပိုင်းများကိုပါ ထိခိုက်နိုင်ပြီးအသက်ဆုံးရှူံးနိုင်သည်။ ရောဂါရှာဖွေခြင်း လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါသည်အသက်၂၀ မှ ၂၄ နှစ်ကြားအရွယ်တွင်အဖြစ်များဆုံးဖြစ်ပြီး လက္ခဏာများပြနေစဉ်တွင် ရောဂါအမည်သတ်မှတ်ရန်အလွယ်ကူဆုံးဖြစ်သဖြင့်အထက်ပါ လက္ခဏာများပြလျှင်ပြချင်း နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းသို့သွားရောက် စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သည်။ - ရှေးဦးစွာအရည်ကြည်ဖုတွင်းမှအရည်ကိုယူ၍ ရေယုန်ပိုး ဟုတ်မဟုတ် စမ်းသပ်ရမည်။ ထိုသို့စမ်းသပ်ရာမှ ပိုးမရှိဟုအဖြေထွက်သည့်တိုင် ရောဂါမရှိဟု စိတ်ချ၍မရပါ။ နောက်တဖန်ဖြစ်ပွားသော ရောဂါလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ - လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါရှိသူများအနေဖြင့်အခြားလိင်မှတဆင့်ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများကိုလည်း စစ်ဆေးကြည့်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ကုသခြင်း လိင်အင်္ဂ ါရေယုန်ကို ကုသရာတွင် * ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်ပါက Aciclovir ဗိုင်းရပ်စ်သတ်ဆေးကို တစ်နေ့လျှင် ငါးကြိမ်ဖြင့်အနည်းဆုံး ငါးရက်သောက်ရမည်။ ဆေးသောက်နေစဉ် ရေယုန်ဖုများထပ်မံထွက်လာပါက ဆေးကို ဆက်သောက်ရန်လိုအပ်သည်။ Aciclovir သည် ရေယုန်ပိုးကို မပွားအောင်သာ တားနိုင်ပြီး ရောဂါကိုအပြီးပျောက်အောင် မလုပ်နိုင်ပါ။ ဆေး၏ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မအီမသာဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ Aciclovirအပြင် Famciclovir နှင့် Valaciclovir တို့ကိုလည်း သုံးနိုင်ပါသည်။ * ယခင်တကြိမ်ဖြစ်ဖူးပြီး ပြန်ဖြစ်လျှင် ရောဂါလက္ခဏာများ မပြင်းထန်ပါကအောက်ပါအိမ်တွင်းနည်းများကိုအသုံးပြုနိုင်သည်။ -အခြားရောဂါပိုးများ ထပ်မဝင်စေရန် ဖြစ်သောနေရာကို ရေ သို့မဟုတ် ဆားရေဖြင့်ဆေးပါ။ - နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်နှင့်အနာမြန်မြန်ပျောက်စေရန် ရေခဲဝတ်ကပ်ပါ။ လက်ဖက်ခြောက်အထုပ်အေးအေးလေးကပ်ပေးပါ။ - ပွပွချောင်ချောင်အဝတ်စားများကို ဝတ်ပါ။ - လိင်အင်္ဂ ါ တဝိုက်တွင်ဖြစ်ပွားပါကအပေါ့သွားစဉ် မနာကျင်စေရန် Vaseline gel လိမ်းပါ။ -အပေါ့သွားစဉ်နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန် ရေများများသောက်ပါ။ ရေချိုးဇလုံတွင်းစိမ်၍အပေါ့သွားခြင်း၊အပေါ့သွားနေစဉ် ရေလောင်းချပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများပြင်းထန်လျှင် Aciclovir ကို တနေ့ငါးကြိမ်ဖြင့် ငါးရက်သောက်နိုင်ပါသည်။ တစ်ခါဖြစ်တစ်ခါ ကုသခြင်း (Episodic treatment) တစ်နှစ်အတွင်း လိင်အင်္ဂါရေယုန် (၆)ကြိမ်အောက်ဖြစ်ပွားပါက Acyclovir ကို တစ်နေ့ ငါးကြိမ်ဖြင့် ငါးရက်သောက်ရမည်။ နှိမ်နင်းကုသခြင်း (Suppressive treatment) တစ်နှစ်အတွင်း လိင်အင်္ဂါရေယုန် ခြောက်ကြိမ်နှင့်အထက် ဖြစ်ပွားပါက သို့မဟုတ် လက္ခဏာများအလွန်ပြင်းထန်လွန်းပါက acyclovir ကို တစ်နေ့နှစ်ကြိမ်ဖြင့် ခြောက်လမှ တစ်နှစ်ထိသောက်ရန် လိုအပ်သည်။ ထိုသို့သောက်ခြင်းကြောင့် မိမိ၏အတူနေသူကို ကူးစက်ရန်အခွင့်အလမ်းကို လျှော့ချနိုင်သော်လည်း လုံးဝမကာကွယ်နိုင်ပါ။ - ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွင် လိင်အင်္ဂါရေယုန်ဖြစ်ပွားနေပါက ကလေးအားမကူးစက်စေရန် Acyclovir ကို ကိုယ်ဝန် ၃၆ ပတ်ထိ ပုံမှန်သောက်ရန် လိုအပ်သည်။ မွေးလမ်းကြောင်းတွင် ရေယုန်နာများ၊အရည်ကြည်ဖုများရှိနေပါက ကလေးငယ်အားမကူးစေရန် ဗိုက်ခွဲမွေးခြင်းကို ရွေးချယ်သင့်သည်။ - လိင်အင်္ဂါရေယုန် မကြာခဏ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနေပါက ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး HIV/AIDS ရောဂါကို သတိထားသင့်သည်။ လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါကို ကာကွယ်ခြင်း - လိင်အင်္ဂါရေယုန်ရောဂါရှိနေပါက တခြားသူအားမကူးစက်စေရန်အရည်ကြည်ဖုများ၊အနာများ၊ ယားယံခြင်းများ မပျောက်မချင်း လိင်ဆက်ဆံမှုကို ရှောင်ရှားသင့်သည်။ - ပါးစပ်တွင်ရေယုန်ပေါက်နေပါကအခြားသူတစ်ဦးအား နမ်းရှုတ်ခြင်း မပြုသင့်ပါ။ - ရောဂါလက္ခဏာများမရှိတော့သည့်တိုင် လိင်ဆက်ဆံလျှင်အကာအကွယ် ကွန်ဒုံးကို သုံးသင့်သည်။ မိမိတွင်ရောဂါရှိနေပါက မိမိ၏အတူနေဖော်ကိုလဲ ရောဂါရှိ၊ မရှိစစ်ဆေးရန်နှင့် ရောဂါရှိနေပါက ကုသမှုခံယူရန် တိုက်တွန်းသင့်ပါသည်။ Credit : Lei သင်သိလိုသမျှ ကျန်းမာရေးမေးခွန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ Healthcare.com.mm ၏ hotline နံပါတ် 7887 သို့ MPT မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းဖြင့် ၂၄ နာရီအချိန်မရွေး  ခေါ်ဆိုပြီး ဆရာဝန်များနှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးတိုင်ပင်နိုင်ပါပြီရှင်။ 






ပင်မစာမျက်နှာ

သတင်း

ဂိမ်း

ဝန်ဆောင်မှုများ
Some text some message..