Lotayamm

လိင္အဂၤါတြင္ေပါက္ေသာ ေရယုန္ေရာဂါ (Genital Herpes)
healthcare.com.mm
|
2019-09-08


လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါသည္ ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးတစ္မ်ိဳး (Herpes simplex virus) ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားၿပီး လိင္အဂၤါေပၚႏွင့္ လိင္အဂၤါနားတဝိုက္တြင္ အလြန္နာက်င္ေစေသာ အေရၾကည္ဖုမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ လိင္မွတဆင့္ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ေရာဂါပိုးတစ္ႀကိမ္ဝင္ၿပီးပါက ပထမ(၂)ႏွစ္အတြင္း ေလးႀကိမ္မွ ငါးႀကိမ္ထိ ျပန္လည္ျဖစ္ပြားတတ္သည္။ ေရယုန္ေရာဂါပိုး (Herpes simplex virus) ကို HSV type1 ႏွင့္ HSV type2 ဟူ၍ခြဲျခားႏိုင္ၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးလုံးမွာ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႕ျခင္းနည္းျဖင့္ လြယ္ကူစြာကူးစက္ႏိုင္သည္။ ေရယုန္ေရာဂါပိုးသည္ လိင္အဂၤ ါအတြင္းပိုင္း၊ လိင္အဂၤါပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ ပါးစပ္စေသာ စိုစြတ္ေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ေပါက္ေလ့ရွိသည္။ လကၡဏာမ်ား ေရယုန္ေရာဂါသည္ တခါတရံ ေရာဂါပိုုးဝင္ၿပီး ေလးရက္မွ တစ္ပတ္အတြင္း ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျပတတ္ေသာ္လည္း အမ်ားအားျဖင့္ လကၡဏာမျပဘဲ ကိုယ္တြင္းတြင္ရွိေနကာ ကိုယ္ခံအားနည္းခ်ိန္မွေပၚလာတတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မိမိတြင္ ေရာဂါရွိေနသည္ကို သတိမထားမိဘဲျဖစ္တတ္သည္။ ေရာဂါပိုးဝင္ၿပီး ပထမဦးဆုံးျပေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ျပင္းထန္ေလ့ရွိသည္။ လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါပိုးဝင္ၿပီး တစ္ပတ္အတြင္းတြင္ - လိင္အဂၤါႏွင့္ စအိုတစ္ဝိုက္၊ ေပါင္ႏွင့္ တင္ပါးတို႔တြင္ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားေပၚျခင္း၊ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားေပါက္သြားၿပီး နီရဲေသာ အနာမ်ားျဖစ္ေပၚျခင္း၊ - အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ သားအိမ္ေခါင္း၌ အရည္ၾကည္ဖုႏွင့္ အနာမ်ားေပါက္ျခင္း၊ - မိန္းမကိုယ္မွ အရည္မ်ားဆင္းျခင္း၊ - အေပါ့သြားစဥ္နာျခင္း၊ - ကိုယ္လက္မ်ားကိုက္ခဲျခင္း၊ မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ဖ်ားျခင္း စေသာ လကၡဏာမ်ားျဖစ္တတ္သည္။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ရက္(၂၀)မွ်ၾကာတတ္သည္။ ေရွးဦးလကၡဏာမ်ားေပၚေပါက္ၿပီး ေပ်ာက္ကင္းသြားသည့္တိုင္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမွာ အာ႐ုံေၾကာအတြင္းခိုေအာင္းေနၿပီး ကိုယ္ခံအားနည္းခ်ိန္တြင္ျပန္လည္ျဖစ္ပြားတတ္သည္။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ပြားလွ်င္ - အရည္ၾကည္ဖုမ်ားမေပၚမီတြင္ လိင္အဂၤါတဝိုက္ႏွင့္ ေျခေထာက္တို႔တြင္ က်ဥ္ျခင္း၊ ပူစပ္စပ္ျဖစ္ျခင္း၊ ယားယံျခင္း၊ - လိင္အဂၤါတဝိုက္၊ စအို၊ ေပါင္ႏွင့္ တင္ပါးတို႔တြင္ အလြန္နာက်င္ေသာ အနီေရာင္ ေရၾကည္ဖုမ်ားျဖစ္ၿပီး ေပါက္ထြက္ျခင္း၊ - သားအိမ္ေခါင္းတြင္ အနာႏွင့္ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားေပါက္ျခင္း တို႔ျဖစ္တတ္သည္။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ျပန္ျဖစ္ခ်ိန္တြင္ ေသြးတြင္း၌ ေရယုန္ပိုးကိုျပန္လည္တိုက္ခိုက္ေသာ ကိုယ္ခံအားဓာတ္ (Antibodies) မ်ားေပၚေပါက္ေနၿပီးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပထမတႀကိမ္ေလာက္ မဆိုး႐ြားတတ္ေပ။ ျဖစ္ပြားရေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါသည္ ေရယုန္ေရာဂါပိုး (Herpes simplex virus) ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားျခင္းျဖစ္ၿပီး ထိုေရာဂါပိုးသည္ အေရျပားျခင္းထိေတြ႕ရာမွ လြယ္ကူစြာကူးစက္ႏိုင္သည္။ လိင္ဆက္ဆံျခင္းမွ အမ်ားဆုံးကူးစက္ႏိုင္ၿပီး လိင္အဂၤါ၊ ပါးစပ္ႏွင့္ စအိုတဝိုက္တြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။ ေရယုန္ေရာဂါပိုးသည္ အေရျပားမွေဝးကြာသြားလွ်င္ လ်င္ျမန္စြာေသဆုံးတတ္ေသာေၾကာင့္ မ်က္ႏွာသုတ္ပဝါ၊ ေရခြက္ စေသာ အသုံးေဆာင္ ပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ မကူးစက္ႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာပစၥည္းမ်ား ဥပမာ- sex toy ကို မွ်ေဝသုံးပါမူ ကူးစက္ႏိုင္သည္။ ေရယုန္ေရာဂါသည္ ခႏၶာကိုယ္တြင္းတြင္ ဆက္လက္ရွိေနၿပီး ထိုေနရာကို မၾကာခဏ ပြတ္တိုက္မိလွ်င္ (ဥပမာ- လိင္ဆက္ဆံစဥ္)၊ ေနမေကာင္းျဖစ္လွ်င္၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားလွ်င္၊ အရက္အလြန္ အကြၽံေသာက္မိလွ်င္၊ ေနေရာင္ႏွင့္ ထိေတြ႕မႈမ်ားလွ်င္၊ လိင္အဂၤါႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ခြဲစိတ္မႈမ်ားျပဳလုပ္လွ်င္၊ ကိုယ္ခံအားနည္းလွ်င္ (ဥပမာ- ကင္ဆာေဆးသြင္းျခင္း) ျပန္လည္ျဖစ္ပြားတတ္သည္။ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား - တခါတရံ ေရယုန္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားတြင္ အျခားဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ား ထပ္ဝင္ကာ ႏႈတ္ခမ္း၊ လက္ႏွင့္ အျခားေသာ အဂၤါအစိတ္ပိုင္းမ်ားသို႔ အေရျပားေရာဂါမ်ား ကူးစက္ႏိုင္သည္။ - HIV/ AIDS ေရာဂါရွင္မ်ားကဲ့သို႔ ကိုယ္ခံအားလြန္စြာနည္းေနသူမ်ားတြင္ ေရယုန္ေရာဂါပိုးသည္ ဦးေႏွာက္၊ မ်က္စိ၊ အသည္းႏွင့္ အဆုတ္တို႔တိုင္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏိုင္သည္။ - မိခင္တြင္ လိင္အဂၤါေရယုန္ရွိပါက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ႏွင့္ ေမြးဖြားစဥ္တို႔တြင္ ကေလးငယ္အားထိခိုက္ႏိုင္သည္။ - ကိုယ္ဝန္မေဆာင္စဥ္ကပင္ မိခင္တြင္ လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါပိုုးရွိေနပါက ကိုယ္ခံအားဓာတ္ (Antibodies) မ်ားရွိေနၿပီးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ကေလးငယ္အား ကူးစက္ႏိုင္ေျခ လြန္စြာနည္းသည္။ - ကိုယ္ဝန္ ၂၆ ပတ္အတြင္း ေရာဂါရရွိပါက ကိုယ္ဝန္ပ်က္က်ျခင္း၊ ကေလးငယ္အားကူးစက္ျခင္းတို႔ျဖစ္ႏိုင္သည္။ - ကိုယ္ဝန္ ၂၇ပတ္ႏွင့္ အထက္တြင္ မိခင္ေရာဂါကူးစက္ခံရပါက ကိုယ္ခံအား (antibodies) ထုတ္ရန္ အခ်ိန္မရွိေတာ့သျဖင့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ႏွင့္ ေမြးဖြားစဥ္တို႔တြင္ ကေလးငယ္အား ကူးစက္ႏိုင္ေခ် မ်ားသည္။ - မိခင္မွ ေမြးကင္းစကေလးသို႔ ကူးစက္ပါက မ်က္စိ၊ ပါးစပ္၊ အေရျပား၊ အာ႐ုံေၾကာ အဖြဲ႕အစည္းတို႔ကို ထိခိုက္ႏိုင္သည္။ အလြန္ျပင္းထန္ေသာ အေျခအေနတြင္ အျခားအဂၤ ါ အစိတ္အပိုင္းမ်ားကိုပါ ထိခိုက္ႏိုင္ၿပီး အသက္ဆုံးရွဴံးႏိုင္သည္။ ေရာဂါရွာေဖြျခင္း လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါသည္ အသက္၂၀ မွ ၂၄ ႏွစ္ၾကားအ႐ြယ္တြင္ အျဖစ္မ်ားဆုံးျဖစ္ၿပီး လကၡဏာမ်ားျပေနစဥ္တြင္ ေရာဂါအမည္သတ္မွတ္ရန္ အလြယ္ကူဆုံးျဖစ္သျဖင့္ အထက္ပါ လကၡဏာမ်ားျပလွ်င္ျပခ်င္း နီးစပ္ရာ ေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းသို႔သြားေရာက္ စစ္ေဆးမႈ ခံယူသင့္သည္။ - ေရွးဦးစြာ အရည္ၾကည္ဖုတြင္းမွ အရည္ကိုယူ၍ ေရယုန္ပိုး ဟုတ္မဟုတ္ စမ္းသပ္ရမည္။ ထိုသို႔စမ္းသပ္ရာမွ ပိုးမရွိဟု အေျဖထြက္သည့္တိုင္ ေရာဂါမရွိဟု စိတ္ခ်၍မရပါ။ ေနာက္တဖန္ျဖစ္ပြားေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ - လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါရွိသူမ်ားအေနျဖင့္ အျခားလိင္မွတဆင့္ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ားကိုလည္း စစ္ေဆးၾကည့္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ကုသျခင္း လိင္အဂၤ ါေရယုန္ကို ကုသရာတြင္ * ပထမဆုံးအႀကိမ္ ျဖစ္ပြားျခင္းျဖစ္ပါက Aciclovir ဗိုင္းရပ္စ္သတ္ေဆးကို တစ္ေန႔လွ်င္ ငါးႀကိမ္ျဖင့္ အနည္းဆုံး ငါးရက္ေသာက္ရမည္။ ေဆးေသာက္ေနစဥ္ ေရယုန္ဖုမ်ားထပ္မံထြက္လာပါက ေဆးကို ဆက္ေသာက္ရန္လိုအပ္သည္။ Aciclovir သည္ ေရယုန္ပိုးကို မပြားေအာင္သာ တားႏိုင္ၿပီး ေရာဂါကိုအၿပီးေပ်ာက္ေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ပါ။ ေဆး၏ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးအေနျဖင့္ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ မအီမသာျဖစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ Aciclovir အျပင္ Famciclovir ႏွင့္ Valaciclovir တို႔ကိုလည္း သုံးႏိုင္ပါသည္။ * ယခင္တႀကိမ္ျဖစ္ဖူးၿပီး ျပန္ျဖစ္လွ်င္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား မျပင္းထန္ပါက ေအာက္ပါအိမ္တြင္းနည္းမ်ားကို အသုံးျပဳႏိုင္သည္။ - အျခားေရာဂါပိုးမ်ား ထပ္မဝင္ေစရန္ ျဖစ္ေသာေနရာကို ေရ သို႔မဟုတ္ ဆားေရျဖင့္ေဆးပါ။ - နာက်င္မႈကို သက္သာေစရန္ႏွင့္ အနာျမန္ျမန္ေပ်ာက္ေစရန္ ေရခဲဝတ္ကပ္ပါ။ လက္ဖက္ေျခာက္ အထုပ္ ေအးေအးေလးကပ္ေပးပါ။ - ပြပြေခ်ာင္ေခ်ာင္ အဝတ္စားမ်ားကို ဝတ္ပါ။ - လိင္အဂၤ ါ တဝိုက္တြင္ျဖစ္ပြားပါက အေပါ့သြားစဥ္ မနာက်င္ေစရန္ Vaseline gel လိမ္းပါ။ - အေပါ့သြားစဥ္နာက်င္မႈကို သက္သာေစရန္ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ပါ။ ေရခ်ိဳးဇလုံတြင္းစိမ္၍ အေပါ့သြားျခင္း၊ အေပါ့သြားေနစဥ္ ေရေလာင္းခ်ေပးျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျပင္းထန္လွ်င္ Aciclovir ကို တေန႔ငါးႀကိမ္ျဖင့္ ငါးရက္ေသာက္ႏိုင္ပါသည္။ တစ္ခါျဖစ္တစ္ခါ ကုသျခင္း (Episodic treatment) တစ္ႏွစ္အတြင္း လိင္အဂၤါေရယုန္ (၆)ႀကိမ္ေအာက္ျဖစ္ပြားပါက Acyclovir ကို တစ္ေန႔ ငါးႀကိမ္ျဖင့္ ငါးရက္ေသာက္ရမည္။ ႏွိမ္နင္းကုသျခင္း (Suppressive treatment) တစ္ႏွစ္အတြင္း လိင္အဂၤါေရယုန္ ေျခာက္ႀကိမ္ႏွင့္အထက္ ျဖစ္ပြားပါက သို႔မဟုတ္ လကၡဏာမ်ား အလြန္ျပင္းထန္လြန္းပါက acyclovir ကို တစ္ေန႔ႏွစ္ႀကိမ္ျဖင့္ ေျခာက္လမွ တစ္ႏွစ္ထိေသာက္ရန္ လိုအပ္သည္။ ထိုသို႔ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္ မိမိ၏ အတူေနသူကို ကူးစက္ရန္ အခြင့္အလမ္းကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေသာ္လည္း လုံးဝမကာကြယ္ႏိုင္ပါ။ - ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္တြင္ လိင္အဂၤါေရယုန္ျဖစ္ပြားေနပါက ကေလးအားမကူးစက္ေစရန္ Acyclovir ကို ကိုယ္ဝန္ ၃၆ ပတ္ထိ ပုံမွန္ေသာက္ရန္ လိုအပ္သည္။ ေမြးလမ္းေၾကာင္းတြင္ ေရယုန္နာမ်ား၊ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားရွိေနပါက ကေလးငယ္အားမကူးေစရန္ ဗိုက္ခြဲေမြးျခင္းကို ေ႐ြးခ်ယ္သင့္သည္။ - လိင္အဂၤါေရယုန္ မၾကာခဏ ျပန္လည္ျဖစ္ပြားေနပါက ကိုယ္ခံအားက်ဆင္းေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး HIV/AIDS ေရာဂါကို သတိထားသင့္သည္။ လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါကို ကာကြယ္ျခင္း - လိင္အဂၤါေရယုန္ေရာဂါရွိေနပါက တျခားသူအားမကူးစက္ေစရန္ အရည္ၾကည္ဖုမ်ား၊ အနာမ်ား၊ ယားယံျခင္းမ်ား မေပ်ာက္မခ်င္း လိင္ဆက္ဆံမႈကို ေရွာင္ရွားသင့္သည္။ - ပါးစပ္တြင္ေရယုန္ေပါက္ေနပါက အျခားသူတစ္ဦးအား နမ္းရႈတ္ျခင္း မျပဳသင့္ပါ။ - ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမရွိေတာ့သည့္တိုင္ လိင္ဆက္ဆံလွ်င္ အကာအကြယ္ ကြန္ဒုံးကို သုံးသင့္သည္။ မိမိတြင္ေရာဂါရွိေနပါက မိမိ၏ အတူေနေဖာ္ကိုလဲ ေရာဂါရွိ၊ မရွိစစ္ေဆးရန္ႏွင့္ ေရာဂါရွိေနပါက ကုသမႈခံယူရန္ တိုက္တြန္းသင့္ပါသည္။ Credit : Lei သင္သိလိုသမွ် က်န္းမာေရးေမးခြန္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ Healthcare.com.mm ၏ hotline နံပါတ္ 7887 သို႔ MPT မိုဘိုင္းလ္ဖုန္းျဖင့္ ၂၄ နာရီ အခ်ိန္မေ႐ြး  ေခၚဆိုၿပီး ဆရာဝန္မ်ားႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ႏိုင္ပါၿပီရွင္။ 






ပင္မစာမ်က္ႏွာ

သတင္း

ဂိမ္း

၀န္ေဆာင္မႈမ်ား
Some text some message..